Wat er gebeurt in je hoofd als je opnieuw beginner bent.

Wat gebeurt er als je weer leert zoals een jongere?

Onderzoekers aan de universiteit van Californië in Riverside vroegen zich af wat er gebeurt als volwassenen weer leren zoals een kind leert: verschillende onvertrouwde dingen tegelijk, met begeleiding, zonder dat je al ergens goed in hoeft te zijn. Ze lieten mensen van gemiddeld zeventig jaar drie nieuwe vaardigheden tegelijk aanleren, uit een lijst met Spaans, tekenen, fotografie, muziek componeren en werken met een tablet. Drie maanden lang, zo'n vijftien uur per week, les en oefenen thuis samen.

Na zes weken haalden de deelnemers op testen voor werkgeheugen, aandacht en het onthouden van nieuwe informatie gemiddelde scores die vergelijkbaar waren met die van mensen van middelbare leeftijd. Een jaar na afloop stond de winst op aandacht en zelfsturing er nog.

De onderzoekers zoeken de verklaring in de omstandigheden. Meerdere dingen tegelijk waar je nog niets van kan. Iemand die je vooruit helpt en uitdaagt. Een lokaal waar het normaal is dat je iets nog niet kan.

En als je nog volop werkt?

Dat onderzoek liep bij mensen die met pensioen zijn. De vraag die dan meteen volgt: wat heeft iemand van vijfenveertig met een volle agenda daaraan?

Daar bestaat apart onderzoek over. Kevin Eschleman en zijn collega's aan de San Francisco State University bevroegen 341 werknemers en 92 kapiteins van de Amerikaanse luchtmacht over wat ze buiten hun werk deden. Bij die kapiteins vroegen ze het ook aan hun collega's en aan de mensen die onder hen werkten. Wie in zijn vrije tijd iets creatiefs deed, kreeg van die collega's hogere scores op het oplossen van problemen waar geen procedure voor bestaat, en op het helpen van anderen.

Een tweede spoor komt uit een overzichtsstudie die 316 onderzoeken bij bijna honderdduizend werknemers samenlegde. Onderzoekers onderscheiden vier manieren waarop je werkgerelateerde stress beduidend verlaagt. Afstand nemen, ontspannen, zelf je tijd indelen, en iets doen dat je nog niet kan.

Wat dat in onze workshops en cursussen betekent

Dat is helemaal wat er bij ons in september gebeurt.

In Mode leer je een patroon lezen, maat nemen en een naad opnieuw doen zonder het hele stuk weg te gooien. Wie dat een half jaar doet, plant anders. Je ziet vooraf welke stap fout kan lopen.

In Bloemschikken werk je met verhouding en kleur, en vooral met wat je weglaat. Mensen die presentaties maken voor hun werk merken dat als eerste: één ding te veel op een dia voelt daarna anders.

In het Makerslab ga je van een idee naar iets dat je kan vasthouden, met de 3D-printer en de lasersnijder. Je maakt een eerste versie die niet werkt, en dan een tweede. Dat ritme neem je mee naar elk project waar je aan begint.

In Fotografie leer je licht zien in een ruimte waar je niets aan kan veranderen. Maak je daarna de productfoto's voor je eigen webshop, of het jaarverslag van de vereniging, dan weet je waar je moet gaan staan.

Blijf voor jezelf kiezen

Geen van deze vier horen tot de functiebeschrijving van je baan. Dat hoeft ook niet.

Wat al dit onderzoek toont is een samenhang, geen oorzaak. Maar de richting is over studies heen opvallend consequent, en ze gaat in tegen wat de meeste mensen doen als het druk wordt. In een zwaar kwartaal is de avond waarop je voor jezelf kiest het eerste wat sneuvelt.

Volgens dit onderzoek is dat de verkeerde redenering. Twee uur waarin je hoofd bezig is met een patroon, een boeket of een lichtmeting, zijn twee uur waarin het niet bezig is met de mail die je nog moet beantwoorden. Een ontstresst hoofd is wat je op donderdag meeneemt naar je werk.

Leren, is Beleven.